Spis treści

Opium zalicza się dziś do grupy najgroźniejszych substancji psychoaktywnych znanych człowiekowi. Jednocześnie to jeden z najstarszych narkotyków. Znany od zarania dziejów, początkowo był cenionym lekiem, jednak z powodu silnych właściwości odurzających z biegiem czasu stawał się on obiektem zainteresowania coraz szerszego grona narkomanów. Ponieważ bardzo intensywnie oddziałuje na układ nerwowy, może uzależnić nawet po przyjęciu zaledwie kilku dawek. Do tego jego długotrwałe stosowanie prowadzi do poważnych problemów zdrowotnych zarówno natury fizycznej, jak i psychicznej. W artykule przybliżamy historię i przedstawiamy najważniejsze informacje związane z opium – co to jest, jak działa, dlaczego jest bardzo niebezpieczny oraz jak leczyć uzależnienie od tego narkotyku.

Czym jest opium i jak się je pozyskuje?

Narkotyk ten pozyskiwany jest z niedojrzałych „owoców” (makówek) maku lekarskiego. Po ich nacięciu z wnętrza wypływa sok o mlecznej barwie i gęstej konsystencji. W kontakcie z powietrzem szybko zastyga, brązowieje i staje się bardzo lepki. W takiej postaci suszy się go, a po zakończeniu tego procesu staje się surowcem do produkcji opium. Zawiera wiele substancji wykazujących się silnymi właściwościami przeciwbólowymi, uspokajającymi oraz wprowadzającymi w stan euforii. To zasługa obecności przede wszystkim różnych alkaloidów, w tym morfiny oraz kodeiny, które są dobrze znane zarówno farmaceutom, jak i narkomanom.

Ponieważ wytwarza się te narkotyki z maku lekarskiego, w wielu krajach uprawa tej rośliny jest ściśle kontrolowana lub nawet całkowicie zakazana. W Polsce kwestię tę reguluje ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z dnia 29 lipca 2005 roku. Zgodnie z nią na uprawę maku trzeba uzyskać zezwolenie w gminie oraz zgłosić teren przeznaczony do jej prowadzenia. Niedopełnienie tego obowiązku jest traktowane jak przestępstwo, za które grozi kara nawet do 3 lat pozbawienia wolności. Co bardzo istotne, zezwolenie należy uzyskać na zasiew zarówno maku lekarskiego, jak i jego niskomorfinowego odpowiednika, czyli specjalnej odmiany rośliny zawierającej mniejszą ilość alkaloidów.

Historia opium – od starożytności do czasów współczesnych

Opium ma niezwykle długą historię, gdyż najstarsze znane nam wzmianki o nim datowane są na okres 3400-3000 p.n.e. Używały go starożytne cywilizacje Egiptu, Grecji i Mezopotamii jako środek przeciwbólowy, nasenny i uspokajający. Jednak już wtedy ludzie mieli świadomość dużego ryzyka, jakie niesie za sobą długotrwałe i nadmierne zażywanie tego leku – o obu aspektach wspominał już m.in. Hipokrates.

Jego prawdziwa popularność rozpoczęła się jednak w okresie średniowiecza. Za sprawą dynamicznego rozwoju międzynarodowych szlaków handlowych trafił on na resztę kontynentu europejskiego oraz do Persji, Indii i Chin. To właśnie w krajach azjatyckich zapoczątkowana została „moda” na odurzanie się opium. Narkotyki z maku nie tylko zaczęły masowo niszczyć zdrowie ludzi, ale stały się nawet zapalnikiem wielu poważnych światowych konfliktów. Największe wybuchły w XIX wieku pomiędzy Chinami a Wielką Brytanią i dziś określa się je mianem wojen opiumowych. Panująca w tamtym okresie chińska dynastia Qing przeciwstawiła się nielegalnemu handlowi opium na terenie jej kraju, który prowadzili Brytyjczycy.

Obecnie narkotyk z makówek funkcjonuje już wyłącznie w „głębokim podziemiu” i nie odgrywa tak istotnej roli na świecie, jak dawniej. Restrykcje związane z uprawą maku doprowadziły do drastycznego ograniczenia podaży tego środka psychoaktywnego.

Jak narkomani przyjmują opium?

Dziś najczęściej stosowaną metodą przyjmowania opium jest inhalacja, bardzo popularna zwłaszcza w krajach azjatyckich. Narkomani wdychają dym powstający podczas spalania narkotyku w specjalnej fajce lub podgrzewania go płomieniem na folii aluminiowej. Ponieważ substancje psychoaktywne trafiają bezpośrednio do płuc, bardzo szybko rozchodzą się po organizmie, gwarantując praktycznie natychmiastowe odurzenie.

Oprócz tego opium można zażywać poprzez:

picie nalewek z narkotyku (wykonuje się je na bazie alkoholu lub kwasku cytrynowego), tzw. laudanum – działanie jest wolniejsze, ale za to stan odurzenia utrzymuje się dłużej niż np. przy paleniu;
wstrzykiwanie opium rozpuszczonego w wodzie i podgrzanego bezpośrednio do żyły – natychmiastowy efekt odurzenia, ale jednocześnie ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia;
wstrzykiwanie opium pod skórę – metoda równie niebezpieczna jak powyższa, ale rzadko stosowana z racji długiego rozprowadzania się narkotyku po organizmie.

Czym grozi uzależnienie od opium?

Opium należy do środków silnie uzależniających. Organizm bardzo szybko zwiększa tolerancję na zawarte w nim substancje psychoaktywne, co skutkuje przyjmowaniem go w coraz większych ilościach i tym samym rosnącym ryzykiem przedawkowania.

Jednocześnie regularne zażywanie tego narkotyku stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia, gdyż grozi m.in.:

dysfunkcją ośrodkowego układu nerwowego;
bardzo szybkim wyniszczeniem praktycznie całego organizmu;
uszkodzeniem wątroby i nerek, spowodowanym toksycznym działaniem alkaloidów;
spadkiem naturalnej odporności organizmu, a to zwiększa ryzyko zapadnięcia na poważne choroby zakaźne;
wieloma problemami natury psychologicznej, społecznej (np. zrywanie kontaktów z bliskimi i konflikty z prawem) oraz finansowej (utrata pracy, długi itp.).

Jednorazowe przedawkowanie opium może zakończyć się śpiączką, a w skrajnych przypadkach doprowadzić nawet do śmierci.

Jak leczyć uzależnienie od opium?

Ponieważ opium jest niezwykle niebezpiecznym i silnie uzależniającym narkotykiem, osoby odurzające się nim powinny jak najszybciej poddać się leczeniu w specjalistycznym ośrodku. Proces wyjścia z tego nałogu wymaga bowiem szeroko zakrojonej psychoterapii prowadzonej w formie zamkniętej, której charakter dopasowywany jest do indywidualnych potrzeb narkomana. Równocześnie z nią praktycznie zawsze przeprowadza się leczenie farmakologiczne. Toksyczne działanie alkaloidów wiąże się z koniecznością poddania organizmu procesowi detoksykacji – oczyszczenia z toksyn i wsparcia w regeneracji (dostarczenie najważniejszych minerałów oraz witamin). Często podaje się również leki łagodzące objawy zespołu abstynencyjnego występującego po odstawieniu narkotyku.

Leczenie narkomanii – dowiedz się więcej